จากข้อมูลขององค์การอนามัยโลกที่รายงานเมื่อปลายปี 2019 พบผู้ป่วยโรค ซึมเศร้า ทั่วโลกและกว่าร้อยละ 4 ของประชากรทั้งหมด ส่วนใหญ่อยู่ในวัยทำงาน อายุระหว่าง 25 – 60 ปี แม้แต่ในประเทศแถบสแกนดิเนเวีย ที่ได้รับการจัดอันดับเป็นประเทศที่ผู้คนส่วนใหญ่มีความสุข ยังพบว่ามีผู้ป่วยโรค ซึมเศร้า ในช่วงวัยทำงาน 25 – 35 ปีเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ในบ้านเราเองก็เช่นกัน มีผู้ป่วยในวัยนี้กว่าร้อยละ 60

ผู้ป่วยโรค ซึมเศร้า ส่วนใหญ่อยู่ในวัย 25 – 64 ปี ช่วงวัยนี้เป็นช่วงวัยที่สะสม “ความกลัวไม่สำเร็จ” นอกจากนี้คนบ้านเรายังมีพฤติกรรม ซึ่งเป็นจุดอ่อนที่ทำให้วัยทำงานประสบปัญหาซึมเศร้าได้ยิ่งขึ้น นั่นคือ “การไม่ได้ถูกฝึกให้ทำงานเป็นทีม” เมื่อเผชิญปัญหาเราจึงรู้สึกโดดเดี่ยวเดียวดาย ท้อใจ และวิตกกังวล กลัวจะไม่สำเร็จมากยิ่งขึ้น

“ดังนั้นหากวัยเด็กได้รับการฝึกให้ทำงานเป็นทีม ช่วยเหลือดูแลกันเป็นทีม ความรู้สึกกลัวไม่สำเร็จจะหายไป และแม้จะไม่สำเร็จในทีเดียว แต่จะยอมรับได้ว่าทุกอย่างจะค่อยๆ เป็นค่อยๆ ไป ค่อยๆ พัฒนาตัวเอง ทำเรื่องใดสำเร็จก็จะค่อยๆ เติมเต็มความเชื่อมั่น และลดความกลัวครับ” ผศ.ดร.ก.บ.ศุภลักษณ์ เข็มทอง นักกิจกรรมบำบัดและอาจารย์ประจำสาขาวิชากิจกรรมบำบัด คณะกายภาพบำบัด มหาวิทยาลัยมหิดลกล่าว

นอกจากนี้อาจารย์ยังกล่าวว่า สาเหตุอีกประการของภาวะซึมเศร้าในวัยทำงานเกิดจากวัย 25 ปีเป็นช่วงวัยที่ร่างกาย เริ่มเกิดภาวะเสื่อมโดยเฉพาะเซลล์สมอง ซึ่งอัตราการตายของเซลล์สมองจะมีสัดส่วนมากกว่าเซลล์ฟื้นตัวใหม่ ดังนั้นหากในวัยนี้สะสมความคิดลบเยอะๆ เซลล์สมองจะเริ่มเสียสมดุลและเกิดสมองเสื่อม ยังไม่นับกลุ่มที่ใช้สารเสพติดที่ทำลายทั้งสมองและจิตใจไปจนหมด

ซึมเศร้า ซึมเศร้าวัยทำงาน

“ยิ่งคนวัยทำงานมีความคิดลบที่สะสมไว้มากจะยิ่งกลัวเรื่องต่างๆ ทำให้ทำงานได้ไม่ดีและเมื่อโดนตำหนิก็จะคิดลบเพิ่มขึ้นและเพิ่มภาวะในเซลล์สมอง จนผ่านวัย 30 ปีเข้าสู่ปีที่ 40 ซึ่งเป็นช่วงวัยที่เริ่มมีโรคทางกาย

“เมื่อข้าสู่วัย 50 ปีก็เป็นอีกจุดเปลี่ยนที่สำคัญ คือการเข้าสู่วัยทอง อวัยวะต่างๆ ของร่างกายรวมถึงสมองค่อยๆ เสื่อมถอย และเมื่อเข้าสู่วัย 60 ปีจะเริ่มโทษตัวเอง คิดลบกับตัวเองครับ”

กิจกรรมบำบัดเศร้าสำหรับคนวัยทำงาน

ควรให้ความสำคัญกับ กิจกรรมสื่อสารความมั่นใจ กิจกรรมสื่อสารความตั้งใจ เพื่อการคิดดี พูดดี ทำดี และส่งความรัก ความเมตตา บอกรักคนรอบตัวและบอกรักตัวเอง ฝึกความรับผิดชอบ การดูแลผู้อื่น และลดความเห็นแก่ตัว ดังนั้นนอกจากกิจกรรมที่ทำแล้วมีความสุขแล้ว ควรทำกิจกรรมเพื่อส่งเสริมความสุขสงบในตัวเองด้วย

วิธีการซีบีเพื่อสื่สารความตั้งใจ ดังนี้

• ยืนในท่าแยกขาเท่าช่วงไหล่ให้รู้สึกมั่นคง

• ยกมือข้างที่ถนัดแตะบริเวณกลางอกและหัวใจ

• กดค้างไว้ หายใจเข้าออกปกติ และเอ่ยคำว่า “ตั้งใจ – ตั้งใจ – ตั้งใจ” 3 ครั้ง

นอกจากนี้ต้องสร้างกิจกรรมที่ส่งเสริมความคิดใคร่ครวญด้วย กิจกรรมบำบัดอีกส่วนที่จำเป็นต่อการลดความรู้สึกลบและการหวาดกลัว ความไม่สำเร็จสำหรับช่วงวัยนี้คือ กิจกรรมเคลื่อนไหวเรียนรู้ดูสงบช้า นำพา

ไปสู่การใคร่ครวญ ควรทำก่อนนอน อาจเป็นชี่กงหรือพิลาทีสก็ได้ แต่ขอให้ทำอย่างช้า ๆ เพื่อใคร่ครวญตัวเอง รวมไปถึงการสวดมนต์ด้วย

ข้อมูลจาก คอลัมน์เรื่องพิเศษ นิตยสารชีวจิต ฉบับ 513

บทความน่าสนใจอื่นๆ

ซึมเศร้าในผู้สูงวัย ใครว่าไม่เป็นปัญหา!

เรื่องจริงที่สมาธิรักษาซึมเศร้าได้