พิพิธภัณฑ์โรงงานหลวง ที่ ๑ (ฝาง)
จากมหันตภัยสู่ “ป่าในใจคน”
พิพิธภัณฑ์โรงงานหลวง ที่ 1 (ฝาง) คือ โรงงานแปรรูปผลผลิตทางการเกษตรของชาวเขาและประชาชนในพื้นที่ห่างไกล ซึ่งมาจากงานพัฒนาคุณภาพชีวิตคนบนดอย ให้เลิกปลูกฝิ่นหันมาปลูกพืชอื่นที่สร้างรายได้ทดแทน ซึ่งเป็นหนึ่งในพระราชกรณียกิจที่สำคัญของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9
ในวันที่ 8 ตุลาคม พ.ศ. 2549 เกิดน้ำป่าหลากครั้งใหญ่ โรงงานถูกน้ำซัดพังเสียหาย บ้านเรือนชาวบ้านราบเป็นหน้ากลอง
คุณศรายุทธ ปัญญาเลิศ เจ้าหน้าที่บริการวิชาการของพิพิธภัณฑ์โรงงานหลวงที่ 1 (ฝาง) ได้เล่าถึงความเป็นมาของที่นี่ว่า
“หลังจากเกิดเหตุน้ำป่าหลากในครั้งนั้นทำให้เราตระหนักถึงภัยธรรมชาติที่เกิดจากทรัพยากรป่าไม้ลดลง ไม่มีแนวชะลอน้ำและอุ้มดิน จึงเป็นสิ่งจำเป็นที่จะต้องให้ความรู้แก่ชาวบ้านคนในพื้นที่ หรือบุคคลทั่วไปในการใช้ชีวิตร่วมกับธรรมชาติครับ”
ปี พ.ศ. 2550 สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารีทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้
ฟื้นฟูและเชื่อมโยงเรื่องราวของโรงงานหลวง ชุมชน และวิถีชีวิตในชุมชนเข้าเป็นเรื่องเดียวกันในลักษณะของ LIVING SITE MUSEUM หรือ “พิพิธภัณฑ์พื้นที่ที่มีชีวิต” ซึ่งนอกจากจะนำเสนอความเป็นมาของโรงงาน อุทาหรณ์จากเหตุการณ์น้ำหลาก และพระราชกรณียกิจต่าง ๆ แล้ว ยังจัดให้เป็นแหล่งเรียนรู้แบบบูรณาการสำหรับเยาวชนและประชาชนที่สนใจอีกด้วย
“ผมยังจำที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 ตรัสว่า ‘การปลูกป่าต้องปลูกที่ใจคนก่อน แล้วคนเหล่านั้นก็จะปลูกต้นไม้ลงบนแผ่นดิน และรักษาต้นไม้ด้วยตนเอง’ ซึ่งที่นี่เปิดโอกาสให้เยาวชนเข้ามาเรียนรู้เกี่ยวกับการอนุรักษ์ธรรมชาติ ลงพื้นที่ไปดูชุมชน ดูต้นน้ำ ให้เขาเห็นความสำคัญของป่าไม้และแม่น้ำลำธารแล้วเขาจะเข้าใจว่าทำไมเราจึงต้องปลูกป่าหรือสร้างฝาย”
เพราะกิจกรรมส่งเสริมแนวคิด “ปลูกป่าในใจคน” ที่คุณศรายุทธรับผิดชอบนี้เอง ทำให้เด็กรุ่นใหม่เข้าใจการทรงงานของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รู้ถึงเหตุผลและผลลัพธ์ที่จะตามมา เท่านี้จิตสำนึกรักธรรมชาติจึงเกิดแก่คนเหล่านั้นโดยไม่ต้องบังคับหรือบอกให้ทำสิ่งใด
“ตอนแรกที่มาทำงานใหม่ ๆ ผมตอบไม่ได้ครับว่าทำไมถึงรักพระเจ้าอยู่หัว แต่พอมาทำงานตรงนี้การได้ทำให้ผู้อื่นมีความสุข มีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น จากที่เคยเหนื่อย พอได้เห็นความสำเร็จที่ตามมากลับมีความสุขไปด้วย
“ผมรู้สึกภูมิใจและตื้นตันที่ได้เห็นพระองค์ท่านดูแลและแก้ไขปัญหาของประชาชนทุกคนบนผืนแผ่นดินไทยครับ”
เมื่อใดที่เรามี “ป่า” ในหัวใจเมื่อนั้นจะไม่เกิดคำถามว่า “เราปลูกป่าไปเพื่ออะไร”
ติดต่อเข้าชมได้ที่
พิพิธภัณฑ์โรงงานหลวงที่ ๑ (ฝาง)
72 หมู่ที่ 12 ตำบลแม่งอน อำเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่ 50320
โทร. 0-5305-1021
จาก คอลัมน์ตามรอยพ่อหลวง นิตยสารชีวจิต ฉบับ 393 (16 กุมภาพันธ 2558)
บทความน่าสนใจอื่นๆ
ตัวจริง เจ้าของไอเดีย “รูปที่มีทุกบ้าน” อภิรักษ์ สุขสัย
