ปัสสาวะ

ฉี่แล้วอย่าเพิ่งกด! สังเกตปัสสาวะ สักนิด สังเกตอาการผิดปกติของร่างกาย

สังเกตปัสสาวะ สังเกตอาการผิดปกติ

หากพูดเรื่องการดื่มน้ำ ย่อมสัมพันธ์กับการขับปัสสาวะอย่างแน่นอน การดื่มน้ำมากหรือน้อยมักแปรผันตรงกับปริมาณฉี่หรือปัสสาวะ ซึ่งสามารถสะท้อนถึงภาวะขาดน้ำของร่างกายได้อย่างหนึ่ง ดังนั้น มาลอง สังเกตปัสสาวะ กันดีกว่า

แต่รู้หรือไม่ นอกจากเช็กภาวะขาดน้ำของร่างกายแล้ว ปัสสาวะยังสะท้อนความผิดปกติต่าง ๆ ของร่างกายได้อีกมากมาย

วันนี้ ชีวจิตได้รวบรวมบทความเรื่องฉี่ หรือปัสสาวะ โดย อาจารย์สาทิส อินทรกำแหง บรรณาธิการผู้ก่อตั้งนิตยสารชีวจิต มาเล่าสู่กันฟัง ดังนี้

ฉี่นั้นสำคัญต่อชีวิต

อาจารย์สาทิส อินทรกำแหง บรรณาธิการผู้ก่อตั้งนิตยสารชีวจิต เล่าแนวคิดเรื่องปัสสาวะไว้ว่า

“เรื่องปัสสาวะ ขอพูดแบบชาวบ้านว่าเรื่องฉี่นี่สำคัญมากสำหรับชีวิตของมนุษย์และสัตว์ ถ้าฉี่ไม่ได้หรือฉี่ไม่ออก เราก็ต้องตาย ความจริงเราไม่ได้ตายทันที แต่เราจะเริ่มอ่อนแอและเจ็บปวดไปทีละ น้อย ๆ ในขณะเดียวกันแต่ละส่วนหรือแต่ละระบบของร่างกายก็จะ ค่อย ๆ เริ่มตายไป

จากฉี่ไม่ออก จะมีอาการพิการไปถึงไต

 จากโตก็จะติดต่อไปถึงระบบหายใจ (ปอด หลอดลม หัวใจ)

จากระบบหายใจก็เข้าถึงหัวใจเลย

จากหัวใจก็ถึงสมอง

ถ้าถึงช่วงนี้ก็แปลว่าจบ จบทั้งกายทั้งใจไปพร้อมกันหมด”

สังเกตปัสสาวะ ผิดปกติได้อย่างไร

อาจารย์สาทิส แนะนำ วิธีเช็กความผิดปกติของปัสสาวะ โดยแบ่งเป็น 4 เรื่อง คือ

1.ปริมาณปัสสาวะ

ในหนึ่งวันเราจะปัสสาวะอย่างต่ำ 800 มิลลิลิตร อย่างมากที่สุดคือ 2,000 มิลลิลิตร หรือเท่ากับน้ำ 2 ลิตร ปริมาณปัสสาวะนี้เกี่ยวข้องกับคนตัวใหญ่หรือตัวเล็กหรือเปล่า ขอตอบว่าเรื่องขนาด ของคนไม่เกี่ยวมากนักเว้นแต่ว่าบางคนมีขนาดตัวผิดปกติมาก เช่น เป็นคนแคระ สูงไม่ถึงเมตร หรือตัวสูงผิดปกติเกิน 2 เมตร อย่างนี้ปริมาณปัสสาวะก็คงมากน้อยแตกต่างจากคนปกติมาก

เมื่อเราดื่มน้ำ – กระหายน้ำ ดื่มน้ำมากเกินไป ก็จะเกิดอาการฉี่มากเกินปกติด้วย การฉี่มากเกินปกตินั้นให้สังเกตว่าเกินปริมาณวันละ 2 ลิตร ก็เรียกว่าปริมาณของฉี่เริ่มผิดปกติแล้ว

  • อาการฉี่เกิน จะเกี่ยวกับการป่วยเป็นเบาหวานด้วย ไม่ใช่เกี่ยวกับเบาหวานอย่างเดียว แต่ ให้สังเกตด้วยว่าอาจจะเกี่ยวไปถึงเรื่องของไตวาย ตัวบวม ขาบวม และเกี่ยวไปถึงโรคหัวใจด้วยก็ได้
  • อาการฉี่น้อย เรียกกัน 2 อย่าง อย่างหนึ่งคือ Oliguria (อ่านว่าโอลิกูเรีย) หมายความว่า วันหนึ่ง ๆ ฉี่ของคุณน้อยกว่า 500 มิลลิลิตร หรือ น้อยกว่าครึ่งลิตร อีกอย่างหนึ่งจะเรียกว่าฉี่น้อยมากก็พอจะได้ นั่นก็คือ Anuria (อ่านว่าเอินยูเรีย) ฉี่น้อยมากแบบนี้อันตรายมาก ๆ นั่นก็คือวันหนึ่ง อย่างเก่งก็ฉี่ได้ไม่เกิน 125 มิลลิลิ่ตร หรือประมาณ 8 – ช้อนโต๊ะ ขนาดนี้ต้องถือว่าอันตรายมาก ถ้าเป็นอย่างนี้คือฉี่น้อยหรือฉี่ไม่ออกติดต่อกันถึงสัก 2 อาทิตย์มีหวังเป็นอันตรายถึงชีวิตได้

2. สีปัสสาวะ สีของปัสสาวะควรจะเป็น

  • สีใสอมเหลืองนิด ๆ ถ้าใสจนเกือบเหมือนน้ำบริสุทธิ์ก็ลองดูตัวเองว่า ตอนนั้นคุณดื่มเบียร์หรือเหล้าเติมโซดามากไปหรือเปล่า
  • ถ้าเป็นสีแดง หรือสีแดงอ่อน ๆ ก็คงจะเป็นเพราะฉี่ของคุณมีเลือดออกมาปน อันนี้ไม่ค่อยดี
  • ถ้าเหลืองน้อยๆ จนกระทั่งเหลืองจัด ก็ให้สังเกตว่าคุณกินวิตามินอย่างเป็นเม็ดเข้าไปมากหรือเปล่า โดยเฉพาะวิตามินกลุ่มบี เหลืองแบบวิตามินออกมาปนอย่างนี้ไม่มีอันตราย แต่ก็ควรตรวจตราดูให้ดีว่าคุณกินมากเกินอัตราที่แพทย์แนะนำไว้หรือเปล่า กินวิตามินมากเกินไป นอกจากจะฉี่สีไม่สวยแล้ว ยังเปลืองสตางค์ค่าวิตามินแพง  ๆ อีกด้วย

การกินยาประจำตัว

คุณต้องสังเกตเอาเองว่ายาประจำตัวของคุณนั้นจะมีสีแปลก ๆ หรือบางทีไม่ต้องสังเกตก็ได้ เพราะแพทย์ของคุณน่าจะบอกว่าเมื่อกินยานั้น ๆ เข้าไปแล้ว ฉี่ของคุณอาจจะมีสีผิดปกติอย่างไรบ้าง เช่น ยากลุ่มคลอร์โปรมาซีน ปัสสาวะจะมีสีคล้ำ กลุ่มโคลไตรมาโซลจะมีสีส้มหรือม่วงแดง ฟลูออเรสซีน (ฉีดเข้าทางเส้นเลือด) ฉี่จะมีสีเหลืองหรือส้ม เมทิลีนบลู จะมีสีน้ำเงินเขียว ฯลฯ

ฉะนั้นถ้าปัสสาวะของคุณมีสีแปลก ๆ อย่าเพิ่งตกใจ ให้นึกย้อนไปว่าคุณกินยาอะไรหรือฉีดยาอะไรเข้าไปบ้าง

3. กลิ่นปัสสาวะ

กลิ่นของปัสสาวะจะเกี่ยวกับยาเสียเป็นส่วนมาก กลิ่นของยาในปัสสาวะนั้น ตัวซึ่งมักจะได้กลิ่นกัน แทบทุกคนที่นำหน้ามาก่อนก็คือยาประเภทปฏิชีวนะหรือ Antibiotics ยาประเภทปฏิชีวนะนี้ในปัจจุบันมีหลายร้อยตัว บริษัทยาคิดยาตัวใหม่ ๆ ในกลุ่มนี้ออกมาเรื่อย ๆ ยายิ่งแรง กลิ่นฉี่ก็แรงตามไปด้วย

ที่มีกลิ่นแรงอีกอย่างหนึ่งก็คือยาประเภทที่เรียกว่า Paraldehyde (อ่านว่าพารัลดีไฮด์) ซึ่งเป็นยาประเภทกล่อมประสาทและช่วยให้นอนหลับด้วย

นอกจากนั้นก็คือพวกวิตามิน โดยเฉพาะกลุ่มวิตามินบีในข้อสองที่กล่าวมาแล้ว วิตามินกลุ่มนี้นอกจากจะทำให้ปัสสาวะมีสีเหลืองแล้ว บางครั้งยังทำให้มีกลิ่นแรงด้วย นี่คือยาซึ่งจะทำให้ปัสสาวะมีกลิ่นแปลก ๆ แต่มี อีกกลิ่นหนึ่งซึ่งไม่ใช่กลิ่นยา

กลิ่นปัสสาวะที่อยากเตือนเป็นพิเศษคือกลิ่นฉี่ซึ่งออกมาเป็นกลิ่นหวาน ๆ เหมือนกลิ่นละมุดสุก โดยเฉพาะที่กลิ่น จะเหมือนมากที่สุดก็คือเหมือนกลิ่นน้ำยาล้างเล็บ

กลิ่นเหมือนละมุดสุกหรือกลิ่นน้ำยาล้างเล็บอย่างนี้ไม่ค่อยดี เพราะคงหมายความว่าโรคเบาหวานอาจจะหนักแล้ว หรือบางที่อาจจะเกี่ยวกับโรคไตหลายอย่างก็เป็นได้

4. การตรวจฉี่

การตรวจฉี่นี้ต้องอาศัยการตรวจปัสสาวะจากห้องแล็บ จะเป็นห้องแล็บโดยตรงหรือห้องแล็บของโรงพยาบาลก็ได้ การตรวจแบบนี้จะตรวจในหลักใหญ่ ๆ คือ

  • ตัวยาซึ่งเปลี่ยนความถ่วงจำเพาะ (Spacific Gravity)
  • ตัวยาซึ่งลด pH (ความเป็นกรดและด่าง)
  • ยาซึ่งเพิ่ม pH (ความเป็นกรดและด่าง)
  • ยาซึ่งทำให้โปรตีนออกมาในปัสสาวะ
  • ตัวยาซึ่งทำให้น้ำตาลในปัสสาวะเปลี่ยน
  • ยาซึ่งทำให้ปริมาณเม็ดเลือดขาวเพิ่ม
  • ตัวยาซึ่งทำให้ระบบเลือดผิดปกติ
  • ยาซึ่งทำให้ปัสสาวะเกิดเป็นพิษ
  • ตัวยาซึ่งทำให้ปัสสาวะมีเกล็ดเล็ก ๆ ฯลฯ

สังเกตปัสสาวะ

สังเกตปัสสาวะ เพื่อทำนายโรค

ก่อนจะถึงโรคสำคัญบางอย่าง เกี่ยวกับฉี่หรือปัสสาวะ อาจารย์สาทิส อินทรกำแหง มีข้อสังเกตเพิ่มเติมของ อาการฉี่ผิดปกติที่เกี่ยวกับระบบอื่น ๆ อีก ดังนี้

  • ปัสสาวะบ่อยเกินไปและปัสสาวะออกช้า หรือฉี่ ๆ หยุด ๆ ฉี่ไม่สุด ตื่นกลางคืนบ่อย อาจจะเกี่ยวกับโรคของต่อมลูกหมาก
  • ฉี่บ่อย ๆ แถมยังมีอาการหิวง่าย พร้อมกับกระหายน้ำมาก ๆ ด้วย (ไม่เกี่ยวกับอากาศร้อน) ให้สงสัยว่าอาจจะเกี่ยวกับเบาหวาน ให้เช็กเลือด เช็กปัสสาวะ และเช็กน้ำตาลด่วน
  • ปวดฉี่บ่อย พยายามกลั้นไว้ได้บางครั้ง แต่ต่อมากลั้นปัสสาวะไม่ได้เลย เฉพาะคุณผู้หญิง ให้สังเกตว่าคุณเครียดมากหรือเปล่า
  • ปัสสาวะกลางคืนบ่อย คุณชอบดื่มกาแฟหรือชามากเกินไปหรือเปล่า ทุเลากาแฟหรือชาลงเสียบ้าง
  • ฉี่บ่อยอีกเหมือนกัน แต่ก่อนไม่เคยเป็น ให้ทบทวนดูว่าคุณกินยาลดความอ้วน ยาขับปัสสาวะ และยาลดไขมันมากเกินไปหรือเปล่า
  • กลั้นปัสสาวะไม่ได้ ให้ดูว่ามีอะไรผิดปกติ เรื่องระบบย่อย (ท้องเดิน ท้องเสีย ปวดท้อง ท้องผูก) หรือคุณมีอาการอัมพาต เส้นโลหิตในสมองแตก หรือเส้นเลือดอุดตัน
  • โรคเกี่ยวกับสมอง จะเกี่ยวกับการฉี่ผิดปกติทั้งสิ้น โรคนี้ดูด้วยกันกับเรื่องสมอง คงจะต้องพูดกันโดยละเอียด

ข้อมูลจาก นิตยสารชีวจิต ฉบับที่ 589

บทความอื่นที่น่าสนใจ

ติดตามชีวจิตได้ที่

https://www.instagram.com/cheewajitmedia/

https://www.facebook.com/CheewajitMagazine

© COPYRIGHT 2024 AME IMAGINATIVE COMPANY LIMITED.